IPCC’nin 2018 yılında hazırladığı “1.5 °C’lik Küresel Isınma Hakkında Özel Raporu” bu yüzyılın ortasına kadar veya daha evvel iklim değişikliğinin en kötü etkilerinden kaçınmak için net sıfır karbondioksit salınımının önemini vurgulamıştır. Şöyle ki; şu anda Dünya 1800’lü yılların sonundan yaklaşık 1.2 °C daha sıcaktır ve Paris Anlaşması’nda düzenlendiği üzere küresel ısınmanın 1.5 °C’yi aşmaması için emisyonların 2030’a kadar 45% azaltılması ve 2050’de ise net sıfıra ulaşması hedefleniyor.
Dünyadaki karbon salınımının yaklaşık yüzde 2.5’luk kısmının havacılık faaliyetlerinden kaynaklandığını düşünecek olursak havacılık sektöründe yapılacak iyileştirmelerin de ne denli önemli olduğunu görebiliriz.
Peki uluslararası sivil havacılıkta karbon salınımının azaltılması için neler yapılıyor?
41. ICAO Genel Kurulu’nda 2050 yılına kadar uluslararası havacılık için net sıfır karbon emisyonu hedefleyen uzun vadeli küresel bir hedef kabul edilmiştir. Havacılıktaki hedefin yakalanabilmesi için sürdürülebilir havacılık yakıtları (SAF), yenilikçi yeni itki teknolojileri ve diğer verimlilik iyileştirmeleri (hava trafik seyrüseferindeki iyileştirmeler vb.) önem taşımaktadır.
Bu yazımızın ana odağı havacılık yakıtları olduğu için bu konudaki çalışmalardan bahsedecek olursak; havacılıktaki karbon salınımının azaltılması hedefine yönelik olarak; ICAO tarafından Havacılık ve Alternatif Yakıtlar Konferansı’nın ilki 16-18 Kasım 2009’da Brezilya’da yapılmıştır. Bu Konferans’ın neticesinde ICAO Küresel Havacılık Alternatif Yakıtlar Çerçevesi (CAAF) oluşturulmuştur. 20-24 Kasım 2023’te üçüncüsü yapılan Havacılık ve Alternatif Yakıtlar Konferansı’nda ise “ICAO Sürdürülebilir Havacılık Yakıtı (SAF), Düşük Karbonlu Havacılık Yakıtı (LCAF) ve Diğer Temiz Havacılık Enerjileri Küresel Çerçeve Belgesi” kabul edilmiştir. Buna göre tüm dünyada SAF, LCAF ve diğer temiz havacılık enerjileri kullanılması hedeflenmektedir. Bu hedefe ulaşılabilmesi için havacılık sektörünün pek çok unsuruna görev düşmektedir.
Hava aracı işletmecileri; Sürdürülebilir Havacılık Yakıtı (SAF), Düşük Karbonlu Havacılık Yakıtı (LCAF) ve diğer temiz havacılık enerjilerinin müzakeresi, iş birliği ve ticari tedarik süreçlerine öncelik vermekle yükümlüdür. Hava yolculuğundan kaynaklanan karbon ayak izini gönüllü olarak azaltmak isteyen yolcuların, hava kargo göndericilerinin ve işletmelerin SAF, LCAF ve diğer temiz yakıtların satın alımına erişimini kolaylaştıracak gerekli düzenlemeleri tesis eder. Ayrıca, filolarında SAF uyumluluğunu artırmaya yönelik tedbirleri alır ve uygular.
Havalimanı işletmecileri; “drop-in” nitelikli yakıtların etkin ve kesintisiz arzı ile erişiminin sağlanması amacıyla gerekli havalimanı altyapı değişikliklerini planlamak ve hayata geçirmekle yükümlüdür. Ayrıca, söz konusu altyapı değişikliklerine ilişkin maliyetlerin değer zinciri genelinde paylaşımına yönelik olarak, hava aracı işletmecileri, yakıt üreticileri ve diğer paydaşlarla iş birliği içinde yenilikçi finansman ve maliyet paylaşım modellerini araştırır ve değerlendirir.
Uçak ve motor üreticileri ve yakıt üreticileri; yeni üretilen, hâlihazırda üretimde olan ve mevcut uçaklarda yüzde 100 SAF (Sürdürülebilir Havacılık Yakıtı) uyumluluğunun mümkün olmasını sağlamak amacıyla, güvenli olduğu değerlendirildiği anda ve açıkladıkları taahhütler doğrultusunda çalışmaları hızlandırmaları; ayrıca uzun vadede diğer daha temiz enerji kaynaklarının sunduğu fırsatları anlamak ve en üst düzeye çıkarmak için yenilik yapmaları.
Yakıt üreticilerinin, ICAO tarafından yürütülen CORSIA gereklilikleri doğrultusunda, SAF, LCAF ve diğer temiz havacılık enerjilerine yönelik inovasyon ve yatırımları teşvik etmeleri; ayrıca bu yakıtların teknolojik hazır oluşunu, ölçeklenebilirliğini ve sürdürülebilirliğini ortaya koymaları;
ICAO tarafından onaylanmış Sürdürülebilirlik Sertifikasyon Programlarının, CORSIA gereklilikleri doğrultusunda, uygun SAF , LCAF ve diğer temiz havacılık enerjilerinin sürdürülebilirlik sertifikasyon süreçlerini hızlandırmaları;
Başta ASTM International olmak üzere yakıt standartları kuruluşlarının, tüm paydaşlarla birlikte ilave yakıt üretim yollarının nitelendirilmesi ve onaylanması süreçlerini hızlandırmak üzere çalışmaları
havacılıkta temiz enerji hedeflerine ulaşılması için yapılması gerekenler arasında sayılmıştır. Aynı çerçeve belgesinde devletlerin SAF (Sürdürülebilir Havacılık Yakıtı), LCAF (Düşük Karbonlu Havacılık Yakıtı) ve diğer temiz havacılık enerjilerinin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalar yapması gerektiği düzenlenmiştir.
Türk sivil havacılık mevzuatında da sürdürülebilir havacılık yakıtlarına uyum için önemli bazı düzenlemeler yapılmıştır. Bu hususu da ilerleyen yazılarımızda ele alacağız.
Herkese saygı sevgi ve selamlarımla,
Kaynakça
IPCC Türkiye Raporu. (Erişim Tarihi: 20.02.2026) https://www.tarimorman.gov.tr/ABDGM/Belgeler/Uluslararas%C4%B1%20Kurulu%C5%9Flar/IPCC%20TR.pdf
International Energy Agency (IEA). (2021, Ekim). Net Zero by 2050 – A Roadmap for the Global Energy Sector, s.32. (Erişim Tarihi: 20.02.2026) https://www.iea.org/reports/net-zero-by-2050
United Nations. (Erişim Tarihi: 20.02.2026). Climate Action. https://www.un.org/en/climatechange/net-zero-coalition?ysclid=ml233oefip355721791
International Civil Aviation Organization (ICAO). (Erişim Tarihi: 20.02.2026). Long Term Global Aspirational Goal (LTAG) for International Aviation. https://www.icao.int/environmental-protection/long-term-global-aspirational-goal-ltag-international-aviation
International Air Transport Association (IATA). (2025, Aralık). Net Zero 2050: Sustainable Aviation Fuels (SAF). (Erişim Tarihi: 20.02.2026) https://www.iata.org/en/iata-repository/pressroom/fact-sheets/fact-sheet-sustainable-aviation-fuels/
International Civil Aviation Organization (ICAO). (Erişim Tarihi: 16.02.2026). Civil Aviation Alternative Fuels (CAAF) Conferences. https://www2023.icao.int/meetings/caaf2009/Pages/default.aspx
International Civil Aviation Organization (ICAO). (2023, November). ICAO Global Framework on Aviation Cleaner Energies. (Erişim Tarihi: 20.02.2026). https://www.icao.int/sites/default/files/environmental-protection/Documents/ICAO-Global-Framework-on-Aviation-Cleaner-Energies_24Nov2023-1.pdf